Fazla çalışma
Haftalık 45 saati aşan her saat için normal saat ücretinin %50 fazlası ödenir. Yılda en çok 270 saat fazla çalışma yaptırılabilir ve işçinin onayı alınır.
SANAYİ BORDROSU
Fabrikada vardiya, gece çalışması ve fazla mesai: bordroda dikkat edilecekler
Gece ve gündüz üretim yapan bir fabrikada bordro, normal bir ofis bordrosundan daha fazla kurala bağlıdır: gece çalışmasının süresi, postaların değişimi, fazla çalışmanın sınırı ve zammı, hafta tatili ve bayram günleri ayrı ayrı hesaplanır. Bunlara 2026'da işverene sağlanan asgari ücret desteği ve imalat sektörüne özgü prim indirimi eklenir. Bu rehber, İş Kanunu ve 5510 sayılı Kanun'daki kuralları vardiyalı çalışan sanayi işletmesi açısından bir araya getirir.
ÇALIŞMA SÜRESİ
Haftalık süre, denkleştirme ve ara dinlenmesi
Genel olarak çalışma süresi haftada en çok 45 saattir ve aksi kararlaştırılmamışsa haftanın çalışılan günlerine eşit bölünür (İş Kanunu md. 63).
- Taraflar anlaşırsa haftalık süre, günde 11 saati aşmamak şartıyla günlere farklı dağıtılabilir.
- Bu durumda iki aylık dönemde haftalık ortalama 45 saati aşmamalıdır; toplu iş sözleşmesiyle denkleştirme süresi dört aya kadar uzatılabilir.
- Denkleştirme uygulanan haftalarda 45 saati aşan çalışmalar, ortalama aşılmadıkça fazla çalışma sayılmaz (md. 41).
| Günlük çalışma süresi | Asgari ara dinlenmesi |
|---|---|
| 4 saat veya daha kısa | 15 dakika |
| 4 saatten fazla, 7,5 saate kadar (dahil) | Yarım saat |
| 7,5 saatten fazla | 1 saat |
Ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz. Süreler en az olup aralıksız verilir; işin niteliğine göre sözleşmeyle bölünerek kullandırılabilir (md. 68).
VARDİYA
Gece çalışması ve postalar
Çalışma hayatında gece, en geç saat 20.00'de başlayıp en erken saat 06.00'ya kadar süren ve her hâlde en fazla 11 saat olan dönemdir (md. 69).
Vardiya planında kontrol edilecekler
0 / 5 hazır
ÜCRET
Fazla çalışma, hafta tatili ve bayramlar
Fazla sürelerle çalışma
Sözleşmeyle haftalık süre 45 saatin altında belirlenmişse, bu süreyi aşıp 45 saate kadar yapılan çalışmalar için saat ücretinin %25 fazlası ödenir.
Serbest zaman seçeneği
İşçi isterse zamlı ücret yerine fazla çalıştığı her saat için 1 saat 30 dakika, fazla sürelerle çalıştığı her saat için 1 saat 15 dakika serbest zaman kullanır. Bu süre altı ay içinde, ücret kesilmeden kullandırılır.
Hafta tatili
Tatilden önceki iş günlerinde çalışmış işçiye yedi günlük dönemde kesintisiz en az 24 saat hafta tatili verilir; çalışılmayan hafta tatili günü için o günün ücreti tam ödenir (md. 46).
Ulusal bayram ve genel tatil
Bu günlerde çalışmayan işçiye o günün ücreti tam ödenir. Tatil yapmayıp çalışan işçiye ayrıca çalıştığı her gün için bir günlük ücret ödenir (md. 47).
Örnek: Saat ücreti 200 TL olan ve bir hafta 51 saat çalışan işçi için 45 saati aşan 6 saat fazla çalışmadır. Bu 6 saatin her biri 200 × 1,5 = 300 TL üzerinden ödenir; fazla çalışma ücreti 1.800 TL olur. Aynı işçi isterse bu ücret yerine 6 × 1,5 = 9 saat serbest zaman kullanabilir.
DESTEKLER
2026'da işverene sağlanan prim destekleri
Günlük asgari ücret desteği (2026)42,33 TL
5510 sayılı Kanun geçici md. 112: özel sektör işverenlerinin 2026 Ocak–Aralık dönemi için ödeyecekleri primlerden, belirlenen gün sayısı ile çarpılarak mahsup edilir; tutar İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanır.
Asgari ücret desteğinin şartları
0 / 3 hazır
İmalat sektöründe 5 puan indirim: 5510 sayılı Kanun'un 81/ı maddesi, özel sektör işverenlerinin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası işveren hissesinin 2 puanlık kısmının Hazinece karşılanmasını öngörür. Geçici 108. maddeye göre işveren imalat sektöründe faaliyet gösteriyorsa bu oran, aynı şartlarla 5 puan olarak uygulanır. Bu uygulama 31 Aralık 2026'ya kadar sürer; Cumhurbaşkanı süreyi 31 Aralık 2027'ye kadar uzatmaya yetkilidir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi hesabında gider veya maliyet olarak dikkate alınmaz.
SORU VE CEVAP
Sık sorulanlar
Gece postasında çalışan işçiye 8 saat çalışma yaptırabilir miyim?
Hayır. İş Kanunu'nun 69. maddesine göre işçilerin gece çalışmaları 7,5 saati geçemez. Kanun'daki istisnalar turizm, özel güvenlik, sağlık ve petrol arama işleri içindir; imalat sanayii bu istisnalar arasında değildir.
Fazla mesai için işçinin onayı gerekli mi?
Evet. İş Kanunu'nun 41. maddesine göre fazla saatlerle çalışmak için işçinin onayının alınması gerekir. Bir yıldaki fazla çalışma toplamı 270 saati geçemez.
Bayramda çalışan işçiye ne ödenir?
Ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışan işçiye, o günün ücretine ek olarak çalıştığı her gün için bir günlük ücret daha ödenir (İş Kanunu md. 47).
İmalat sektöründeki 5 puanlık prim indirimi otomatik mi uygulanır?
İndirim, 5510 sayılı Kanun'un 81/ı maddesindeki şartlara bağlıdır: belgelerin süresinde verilmesi, sigortalı hissesinin ve Hazinece karşılanmayan işveren hissesinin süresinde ödenmesi ve SGK'ya borç bulunmaması gerekir. İmalat sektöründe 2 puan yerine 5 puan uygulanması 31 Aralık 2026'ya kadar geçerlidir.
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayım tarihindeki mevzuata dayanır. Tutarlar her yıl değişir. Kendi durumunuza uygulanması için görüşelim. Son doğrulama: 14 Ekim 2026.
REHBERLER
Diğer rehberler
E-TİCARET
Pazaryeri ve internet satıcıları
Evde üretim muafiyeti ve 2026 haddi, pazaryerinin kestiği %1 stopaj ve mahsubu, e-Fatura/e-Arşiv eşikleri, ETBİS, iade ve yurt dışı satış.
SERBEST MESLEKHekim, avukat, mimar, mühendis ve danışmanlar
Tahsil esası, e-Serbest Meslek Makbuzu, %20 stopaj ve mahsubu, indirilecek giderler, dört dönem geçici vergi, KDV ve tevkifat.
YURT DIŞI GELİRYazılımcı ve serbest çalışanlar
Hizmet ihracında 2026'dan itibaren %100 kazanç indirimi ve transfer şartı, KDV istisnası, döviz tahsilatı, genç girişimci istisnası ve şirketlerde asgari kurumlar vergisi.
İÇERİK ÜRETİCİLERİYouTuber, influencer ve yayıncılar
Sosyal içerik üreticiliği istisnası: kapsam, istisna belgesi, banka hesabı, %15 kesinti ve 2026 sınırı.
YAPIM İŞLERİİnşaat ve taşeronluk
Kazancın hangi yıl beyan edileceği, hakedişten kesilen stopajın mahsubu, yapım işlerinde KDV tevkifatı ve alt işveren yükümlülükleri.
GAYRİMENKULKira geliri elde edenler
2026 konut kira istisnası 58.000 TL, götürü ve gerçek gider, konutta faiz indiriminin kaldırılması, işyeri kirasında %20 stopaj ve beyan sınırları.
TAŞIMACILIKNakliyeciler ve lojistik firmaları
Kamyon ve çekicide gider kısıtının uygulanmaması, binek otomobilde 2026 sınırları, yük taşımacılığında 2/10 KDV tevkifatı, uluslararası taşımada istisna, irsaliye ve U-ETDS.
YİYECEK-İÇECEKRestoran ve kafe
Aynı adisyonda iki KDV oranı, adisyon ve ödeme kaydedici cihaz, servis ücreti yasağı ve bahşiş, fire ve maliyet takibi, personel ve 2026 destekleri.
TARIM VE HAYVANCILIKÇiftçi ve hayvan yetiştiricileri
Zirai kazancın kesintiyle vergilendirilmesi, 2026 kesinti oranları, müstahsil makbuzu ve e-Müstahsil, gerçek usule geçiren ölçüler, KDV ve tarımda Bağ-Kur.
FASON ÜRETİMFason tekstil ve konfeksiyon atölyeleri
Fason tekstil ve konfeksiyonda %10 KDV oranı ve 7/10 tevkifat, kapsam ve hammadde şartı, 12.000 TL sınırı, fatura ve irsaliye düzeni, tevkifattan doğan KDV iadesi, ihraç kaydıyla teslim.
Bu konuyla ilgili
Kendi durumunuz için konuşalım
Rehberler genel çerçeveyi verir. Sizin somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağını birlikte netleştirelim.