Restoran ve kafede vergi, maliyet ve belge düzeni

Kamu idareleri, belediyeler, bankalar ve tebliğde sayılan diğer belirlenmiş alıcılara verilen yemek servisi ve organizasyon hizmetlerinde alıcı, KDV'nin 5/10'unu tevkif eder. Tek işlemin KDV dahil bedeli fatura düzenleme sınırını (2026 için 12.000 TL) aşmıyorsa tevkifat yapılmaz.

• Satış bedeline servis veya benzeri bir adla eklenen her tutar KDV matrahına girer (KDV Kanunu md. 24/c).
• Gelir Vergisi Kanununda bahşişe özgü ayrı bir hüküm yoktur. İşletmenin kasası veya POS cihazı üzerinden tahsil edilip personele dağıtılan tutarlar, işverene bağlı çalışana hizmet karşılığı verilen ödeme niteliği taşıdığından bordroda değerlendirilmelidir.
• Kartla alınan bahşişin bedelden ayrı tahsil edilmesi, ayrı kayda alınması ve dağıtımının belgelenmesi; hem KDV hem stopaj hem de İş Kanunu md. 51 bakımından tartışmayı önler. Uygulamada tereddüt varsa özelge ile netleştirilmelidir.

• Sigortalı işe giriş bildirgesi çalışma başlamadan önce verilmelidir; gecikme idari para cezası doğurur. İlk kez işyeri bildirgesi verilen işyerlerinde, ilk sigortalı çalıştırılan tarihten itibaren bir ay içinde başlayanlar için bu bir aylık sürenin sonuna kadar süre vardır.
• Çağrı üzerine çalışma yazılı sözleşmeyle kurulur; çalışma süresi belirlenmemişse haftalık yirmi saat kararlaştırılmış sayılır. Süresi bir yıl ve daha uzun iş sözleşmeleri de yazılı yapılır. Kısmi süreli çalışanın ücreti, tam süreli emsaline göre çalıştığı süreyle orantılı ödenir.
• Haftalık 45 saati aşan çalışma fazla çalışmadır ve her saati %50 zamlı ödenir; sözleşmeyle 45 saatin altında belirlenen sürelerde 45 saate kadar olan kısım %25 zamlıdır.
• Gece çalışması (20.00 ile 06.00 arasında, en fazla 11 saatlik dönem) yedi buçuk saati geçemez; turizm işlerinde işçinin yazılı onayıyla aşılabilir. İş Kanununda gece çalışmasına genel bir zamlı ücret öngörülmemiştir; sözleşmede varsa uygulanır.
• Yüksek devir hızında kıdem ve ihbar yükünün dönemsel olarak ölçülmesi, yıl sonunda sürpriz yaşatmaz.