TAŞIMACILIK
Taşımacılıkta vergi yükünü belirleyen başlıca konular aracın cinsi, yakıt giderinin belgelenmesi, taşımanın yurt içi mi uluslararası mı olduğu ve alıcının KDV tevkifatı yapıp yapmadığıdır. Bunlar baştan doğru kurulduğunda ne eksik ne fazla vergi ödenir. Aşağıda 2026 yılında geçerli kuralları resmî kaynaklara dayanarak özetledik.
İLK AYRIM
Bu ayrım, giderlerin ve KDV'nin ne kadarını indirebileceğinizi doğrudan belirler.
Kanundaki gider ve amortisman kısıtları yalnızca binek otomobiller içindir (GVK md. 40). Binek otomobil sayılmayan, işte kullanılan araçların yakıt, bakım, sigorta ve amortisman giderleri belgelendiği ölçüde tamamen indirilir; alışta ödenen KDV de genel esaslara göre indirilebilir.
Giderlerin en fazla %70'i indirilebilir; kira ve amortismanda yıllık tavanlar uygulanır. Binek otomobil alışında ödenen KDV indirilemez (KDVK md. 30/b). Faaliyeti binek otomobil kiralamak veya işletmek olanların bu amaçla kullandıkları araçlar kısıt dışındadır.
Kanun yalnızca işte kullanılan taşıtların giderlerinin indirimine izin verir. Şahsi kullanım payı ayrıştırılmalıdır; akaryakıt kartı ve sefer kayıtları bu ayrımı belgelemenin en pratik yoludur.
| Binek otomobil (2026) | Gider olarak dikkate alınabilecek kısım |
|---|---|
| Giderler (yakıt, bakım, onarım) | En fazla %70'i |
| Kiralama | Her bir otomobil için aylık kiranın 46.000 TL'ye kadarlık kısmı |
| ÖTV ve KDV hariç ilk iktisap bedeli | 1.380.000 TL'ye isabet eden amortisman |
| ÖTV ve KDV maliyete eklenmişse veya ikinci el ise | 2.600.000 TL'ye isabet eden amortisman |
| Maliyete eklenmeyen ÖTV ve KDV toplamı | En fazla 1.200.000 TL'lik kısmı |
GVK md. 40/1, 40/5 ve 40/7; 2026 tutarları 332 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği. Amortismanda otomobilin iktisap edildiği tarihte yürürlükte olan tutar uygulanır.
YAKIT
KATMA DEĞER VERGİSİ
KDV mükellefi alıcılar ile kamu kurumları, bankalar, BİST şirketleri gibi belirlenmiş alıcılar, karayoluyla yapılan yük taşımacılığı hizmeti alımlarında hesaplanan KDV'nin 2/10'unu tevkif eder; servis taşımacılığında oran 5/10'dur (KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1.3.2.11). Kargo işletmeciliği yetki belgesi sahiplerinin kargo taşımaları kapsam dışıdır.
| Durum | Uygulama |
|---|---|
| Genel oran | Yurt içi yük taşımacılığında KDV %20 oranında hesaplanır. |
| Alıcı KDV mükellefi değilse | Belirlenmiş alıcılar dışında tevkifat yapılmaz; KDV'nin tamamını taşımacı beyan eder. |
| Tutar sınırı | İşlemin KDV dahil bedeli 2026 için 12.000 TL'yi aşmıyorsa tevkifat uygulanmaz. Bedel parçalara bölünemez. |
| İşi başka taşımacıya devretme | Hizmeti alan tevkifat yapmaz; işi yüklenen firma, fiilen taşıyan firmadan aldığı hizmette tevkifat yapar. |
| Araç ve belge | Aracın özmal veya sözleşmeli olması, yetki belgesi bulunup bulunmaması tevkifatı değiştirmez. |
Tevkif edilen KDV'yi alıcı 2 No.lu KDV beyannamesiyle öder. Taşımacının kendi beyannamesinde, tahsil ettiği kısım ile tevkif edilen kısmın doğru ayrılması iade ve mahsup süreçleri için önemlidir.
ULUSLARARASI
| Taşıma | KDV |
|---|---|
| Türkiye'de başlayıp yurt dışında biten | İstisna (KDVK md. 14/1) |
| Yurt dışında başlayıp Türkiye'de biten | İstisna |
| Yurt dışından Türkiye üzerinden yurt dışına (transit) | İstisna |
| Türkiye içinde başlayıp biten ara taşıma (taşeron) | KDV'ye tabi; organizatör firma bu KDV'yi iade hesabına dahil edebilir |
| Serbest bölge ile yurt içi arasında | KDV'ye tabi |
KDV Genel Uygulama Tebliği II/C-1. İstisna, KDV beyannamesinde 311 kodlu 'Uluslararası taşımacılık' satırında, hizmetin tamamlandığı dönemde beyan edilir; yurt dışına yapılan ve transit taşımalarda bu dönem, en erken gümrük bölgesinden çıkıldığı dönemdir.
BELGE DÜZENİ
Malı satıcı taşıyor veya taşıtıyorsa satıcı, alıcı taşıyorsa alıcı düzenler ve taşıtta bulundurur (VUK md. 230/5). Yol denetiminde ilk istenen belgelerdendir.
Ücret karşılığında eşya taşıyan herkes, taşıdığı eşya için sürücünün adı soyadı ve aracın plakasını içeren seri ve sıra numaralı taşıma irsaliyesi düzenler. Bir nüsha taşıttırana, bir nüsha sürücüye verilir, bir nüsha taşımacıda kalır. Nakliye komisyoncuları ve acenteler de bu kapsamdadır (VUK md. 240).
Ticari amaçla yurt içi eşya taşıyanlar K1, uluslararası taşıyanlar C2 yetki belgesi alır. K1 ve C2 sahipleri gönderici ve alıcı bilgilerini kaydeder; K1 sahipleri taşıma senedindeki bilgileri (taşıma ücreti hariç) taşıma başlayana kadar U-ETDS'ye işler. Eşya taşıması taşıma senedi olmadan yapılamaz (Karayolu Taşıma Yönetmeliği md. 6 ve 40).
Brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzerindeki mükellefler e-Fatura'ya geçer. e-Fatura kullanıcılarından hasılatı 10 milyon TL ve üzerinde olanlar sevk irsaliyelerini e-İrsaliye olarak düzenler. e-Fatura ve e-Arşiv uygulamasına dahil olmayan mükelleflerin faturaları 1/1/2026'dan itibaren tutarına bakılmaksızın e-Arşiv Fatura olarak düzenlenir; işletme hesabı esasına göre defter tutanlar ve basit usuldekiler için bu tarih 1/1/2027'dir (509 ve 589 Sıra No.lu VUK Genel Tebliğleri).
Taşıma bedeli için fatura düzenlenir. Tevkifatlı işlemlerde tevkif edilen KDV faturada ayrıca gösterilir. Navlun, bekleme ve ardiye kalemlerinin ayrı yazılması maliyet analizini kolaylaştırır.
SORU VE CEVAP
Evet. Binek otomobil sayılmayan araçlarda kanuni gider kısıtı uygulanmaz; işte kullanılan kamyon ve çekicinin yakıt, bakım, sigorta ve amortisman giderleri belgelendiği ölçüde tamamen indirilir. Şahsi kullanım varsa o kısım ayrıştırılır.
Alıcınız KDV mükellefiyse veya belirlenmiş alıcılardansa, karayoluyla yük taşımacılığında hesaplanan KDV'nin 2/10'unu kendisi tevkif ederek beyan eder; size kalan 8/10'u ödenir. KDV dahil bedeli 2026'da 12.000 TL'yi aşmayan işlemlerde tevkifat yapılmaz.
Türkiye'den yurt dışına, yurt dışından Türkiye'ye ve transit taşımalar KDV Kanununun 14 üncü maddesi kapsamında istisnadır. 1/2/2024'ten itibaren istisna için adınıza geçerli uluslararası yetki belgesi bulunması ve taşımanın bu belgeye kayıtlı araçla yapılması şarttır. Bu işler nedeniyle yüklendiğiniz KDV iade konusu yapılabilir.
KDV dahil 12.000 TL'yi (2026) aşan alımlarda fatura zorunludur. Sınırın altındaki fişlerin belge olarak kabulü işletme içi tüketim giderleriyle sınırlıdır; akaryakıt nakliyecinin ana maliyeti olduğundan fatura almak hem gider hem KDV indirimi bakımından en sağlam yoldur.
Tek araçlı başlangıçta şahıs işletmesi genellikle daha az maliyetlidir. Araç sayısı ve ciro büyüdükçe sorumluluğun sınırlanması ve ortak alınabilmesi bakımından şirket öne çıkar. Yetki belgesindeki asgari taşıt ve kapasite şartları gerçek ve tüzel kişide farklıdır; karar rakamla karşılaştırılarak verilmelidir.
REHBERLER
Evde üretim muafiyeti ve 2026 haddi, pazaryerinin kestiği %1 stopaj ve mahsubu, e-Fatura/e-Arşiv eşikleri, ETBİS, iade ve yurt dışı satış.
SERBEST MESLEKTahsil esası, e-Serbest Meslek Makbuzu, %20 stopaj ve mahsubu, indirilecek giderler, dört dönem geçici vergi, KDV ve tevkifat.
YURT DIŞI GELİRHizmet ihracında 2026'dan itibaren %100 kazanç indirimi ve transfer şartı, KDV istisnası, döviz tahsilatı, genç girişimci istisnası ve şirketlerde asgari kurumlar vergisi.
İÇERİK ÜRETİCİLERİSosyal içerik üreticiliği istisnası: kapsam, istisna belgesi, banka hesabı, %15 kesinti ve 2026 sınırı.
YAPIM İŞLERİKazancın hangi yıl beyan edileceği, hakedişten kesilen stopajın mahsubu, yapım işlerinde KDV tevkifatı ve alt işveren yükümlülükleri.
GAYRİMENKUL2026 konut kira istisnası 58.000 TL, götürü ve gerçek gider, konutta faiz indiriminin kaldırılması, işyeri kirasında %20 stopaj ve beyan sınırları.
YİYECEK-İÇECEKAynı adisyonda iki KDV oranı, adisyon ve ödeme kaydedici cihaz, servis ücreti yasağı ve bahşiş, fire ve maliyet takibi, personel ve 2026 destekleri.
Rehberler genel çerçeveyi verir. Sizin somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağını birlikte netleştirelim.
