Kesintiyle vergilendirme
Çiftçinin zirai kazancı, ürünü satın alanın satış bedeli üzerinden yaptığı kesintiyle vergilendirilir. Kazancı gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçi bu kazancı için beyanname vermez (GVK md. 53).
TARIM VE HAYVANCILIK
Çiftçi ve hayvan yetiştiricisinin vergisi: stopaj, müstahsil makbuzu ve gerçek usul
Çiftçinin vergisi çoğu zaman ürünü satarken, alıcının yaptığı kesintiyle ödenir; beyanname gerekmez. Ancak arazi, hayvan sayısı ya da makine parkı belli ölçüleri aşınca çiftçi gerçek usule geçer; defter tutar, beyanname verir ve KDV mükellefi olur. Bu rehberde 2026'da uygulanan kesinti oranlarını, müstahsil makbuzunu, gerçek usule geçiren ölçüleri ve tarımda sigortalılığı bulacaksınız.
GELİR VERGİSİ
Zirai kazanç nasıl vergilendirilir?
Ekim, dikim, hayvan yetiştirme, arıcılık ve balıkçılık gibi faaliyetlerden doğan kazanç zirai kazançtır. Bu işletmeleri işleten gerçek kişiler (adi ortaklıklar dahil), vergiye tabi olsun olmasın, çiftçi sayılır (Gelir Vergisi Kanunu md. 52).
Gerçek usul
İşletme büyüklüğü ölçülerini aşan çiftçiler ile bir biçerdövere veya bu nitelikte bir motorlu araca ya da on yaşına kadar ikiden fazla traktöre sahip çiftçilerin kazancı, zirai işletme hesabı esasına (dilerlerse bilanço esasına) göre tespit edilerek vergilendirilir (GVK md. 53).
Gerçek usule kendi isteğiyle geçiş
Gerçek usulde vergilendirilmeyen çiftçi, vergi dairesine yazılı başvurarak izleyen yıl başından, işe yeni başlayan ise işe başlama tarihinden itibaren gerçek usule geçebilir (GVK md. 53).
Kamu kurum ve kuruluşlarının yaptığı tarımsal destekleme ödemeleri gelir vergisinden müstesnadır (GVK mükerrer md. 20/C). Öte yandan Vergi Usul Kanununa göre belge alma, verme, saklama ve ibraz yükümlülüklerine uymayan çiftçiler, kamu kurumlarının verdiği avans, kredi, sübvansiyon ve prim gibi desteklerden yararlanamaz (GVK md. 53, son fıkra).
KESİNTİ
2026'da ürün satışında kesinti oranları
Kesintiyi çiftçi değil, ürünü satın alan yapar: ticaret şirketleri, gerçek gelirini beyan eden tüccar ve sanayiciler ile zirai kazancını bilanço veya zirai işletme hesabı esasına göre belirleyen çiftçiler (GVK md. 94). Ürün ticaret borsasında tescil ettirilerek satılırsa oran yarıya iner.
| Satın alınan ürün veya hizmet | Kesinti oranı |
|---|---|
| Hayvanlar ve hayvansal ürünler ile kara ve su avcılığı ürünleri, ticaret borsasında tescil ettirilerek alınanlar | %1 |
| Hayvanlar ve hayvansal ürünler ile kara ve su avcılığı ürünleri, borsada tescil ettirilmeden alınanlar | %2 |
| Diğer zirai ürünler (hububat, ayçiçeği, sebze, meyve gibi), ticaret borsasında tescil ettirilerek alınanlar | %2 |
| Diğer zirai ürünler, borsada tescil ettirilmeden alınanlar | %4 |
| Orman idaresine veya ona karşı taahhütte bulunan kurumlara yapılan ağaçlandırma, bakım, kesim, ürün toplama ve taşıma hizmetleri | %2 |
| Zirai faaliyet kapsamındaki diğer hizmetler | %4 |
Oranlar, Gelir İdaresinin GVK 94. madde kesinti oranları listesindeki 94/11 satırlarıdır. Kesilen vergi, alıcının muhtasar beyannamesiyle vergi dairesine ödenir; çiftçinin ayrıca ödeme yapması gerekmez.
Borsada tescilli satışta kesinti%1 – %2
Hayvansal ürünlerde %1, diğer zirai ürünlerde %2. Tescilsiz satışta oranlar iki katıdır (%2 ve %4).
BELGE
Müstahsil makbuzu ve e-Müstahsil
- Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, kazancı basit usulde tespit edilenler ve defter tutmak zorunda olan çiftçiler, gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçiden ürün aldıklarında bedeli öderken iki nüsha müstahsil makbuzu düzenler; birini imzalayarak çiftçiye verir, diğerini ona imzalatarak alır (Vergi Usul Kanunu md. 235).
- Makbuzda en az şu bilgiler bulunur: tarih; alıcının adı, unvanı ve adresi; satan çiftçinin adı ve adresi; ürünün cinsi, miktarı ve bedeli. Alıcıda kalan nüsha fatura yerine geçer; makbuz hiçbir resim ve harca tabi değildir.
- Avansla yapılan alımlarda makbuz, ürün teslim edilirken verilir.
- e-Müstahsil Makbuzu yeni bir belge değildir; kâğıt makbuzla aynı hukuki niteliktedir. e-Fatura'ya geçmek zorunda olup müstahsil makbuzu düzenleyenler ile hal kanunu kapsamında sebze ve meyve ticareti yapan komisyoncu ve tüccarlar makbuzu elektronik düzenlemek zorundadır (509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, IV.5).
- e-Müstahsil Makbuzunda satan çiftçinin T.C. kimlik numarası, belgenin saat ve dakikasıyla düzenlenme zamanı ile vergi ve diğer kesinti tutarları da yer alır.
İŞLETME BÜYÜKLÜĞÜ
Hangi ölçüde gerçek usule geçilir?
Gerçek usule geçişte bir takvim yılındaki işletme büyüklüğüne bakılır (GVK md. 54). Aşağıdaki ölçüler, Kanun metnine işlenmiş tutarlardır; Trakya'da en sık karşılaşılan gruplar seçilmiştir.
| Faaliyet | Ölçü |
|---|---|
| Hububat (taban arazi / kıraç arazi) | 900 / 1.700 dönüm |
| Bakliyat, afyon, susam, keten, kendir | 1.000 dönüm |
| Ayçiçeği | 950 dönüm |
| Pancar | 300 dönüm |
| Çeltik | 300 dönüm |
| Sebze | 200 dönüm |
| Kavun ve karpuz | 300 dönüm |
| Sera ve çiçekçilik | 8 dönüm |
| Meyve verebilecek hâle gelmiş bağ | 250 dönüm |
| Büyükbaş hayvan (iş hayvanları ve iki yaşından küçükler hariç) | 150 adet |
| Küçükbaş hayvan (bir yaşından küçükler ve kümes hayvanları hariç) | 750 adet |
| Arıcılık | 500 kovan |
Cumhurbaşkanı bu ölçüleri bölgeler için yıllık olarak beş katına kadar artırabilir; böyle bir karar Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihi izleyen yıl başından uygulanır (GVK md. 54).
- Aile reisiyle birlikte yaşayan eşe ve velayet altındaki çocuklara ait işletmeler ile ortaklık hâlindeki işletmelerde büyüklük toplu olarak dikkate alınır; yarıcılık da ortaklık sayılır (GVK md. 53).
- Birkaç grup bir arada yapılıyorsa, en fazla iki gruba ait büyüklükleri o gruplar için belirlenen ölçülerin yarısını aşanlar gerçek usulde vergilendirilir.
- Kendi işletmesi ve ortaklık payları ayrı ayrı ölçünün altında kalsa bile toplamı ölçüyü aşan çiftçi gerçek usule geçer.
- Ölçüyü aşan çiftçi izleyen yıl başından gerçek usule geçer; gerçek usuldeyken ölçünün altına düşen ise izleyen yıl başından yeniden kesintiyle vergilendirilir.
KDV VE SGK
KDV ve tarımda sigortalılık
Kesintiyle vergilendirilen çiftçide KDV yok
Gelir Vergisi Kanununa göre gerçek usulde vergiye tabi olmayan çiftçilerin teslim ve hizmetleri KDV'den istisnadır (KDV Kanunu md. 17/4-b). Bu çiftçinin satışında belge olarak alıcının düzenlediği müstahsil makbuzu kullanılır; çiftçi KDV beyannamesi vermez.
Gerçek usulde KDV başlar
Gerçek usule geçen çiftçi bu istisnadan yararlanamaz; zirai faaliyet çerçevesinde yaptığı teslim ve hizmetler nedeniyle KDV mükellefi olur.
Tarımda kendi adına çalışan
Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlar 5510 sayılı Kanunun 4/1-b bendi kapsamında sigortalıdır. Masraflar düşüldükten sonra kalan yıllık tarımsal gelirinin aylık ortalaması, prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler sigortalı sayılmaz (md. 6/1-ı). 2026'da bu tutar aylık 33.030 TL'dir.
Otuz katlık sınır, 2008'de on beş kat olarak başlamış ve her yıl bir puan artırılarak otuz kata ulaşmıştır (5510 sayılı Kanun geçici md. 16). Prime esas günlük kazanç alt sınırı asgari ücretin günlük tutarıdır; 2026 için brüt asgari ücret aylık 33.030 TL olarak belirlenmiştir.
SORU VE CEVAP
Sık sorulanlar
Ürünümü tüccara sattım, kesinti yapıldı. Ayrıca beyanname verecek miyim?
Kazancınız gerçek usulde vergilendirilmiyorsa hayır. Bu durumda zirai kazanç alıcının yaptığı kesintiyle vergilendirilmiş olur ve çiftçi bu kazancı için beyanname vermez (GVK md. 53 ve 86/1-a).
Ürünü borsada tescil ettirmek ne kazandırır?
Kesinti oranı yarıya iner: hayvansal ürünlerde %2 yerine %1, diğer zirai ürünlerde %4 yerine %2 kesinti yapılır.
Kaç traktörüm olursa gerçek usule geçerim?
On yaşına kadar ikiden fazla traktöre (yani üç ve daha fazla) ya da bir biçerdövere veya bu nitelikte bir motorlu araca sahip olmak, işletme büyüklüğüne bakılmaksızın gerçek usulü gerektirir (GVK md. 53).
Devletten aldığım tarımsal destekler vergiye tabi mi?
Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan tarımsal destekleme ödemeleri gelir vergisinden müstesnadır (GVK mükerrer md. 20/C). Ancak belge düzenine uymayan çiftçiler bu desteklerden yararlanamaz (GVK md. 53).
Çiftçi olarak Bağ-Kur'lu olmak zorunda mıyım?
Kendi adına ve hesabına tarımsal faaliyette bulunanlar 4/b kapsamında sigortalıdır. Masraflar düşüldükten sonra kalan yıllık tarımsal gelirinin aylık ortalaması 2026'da 33.030 TL'nin altında olduğunu belgeleyenler sigortalı sayılmaz; 65 yaşını dolduranlar da talep ederek kapsam dışında kalabilir (5510 sayılı Kanun md. 6/1-ı).
Bu sayfa genel bilgilendirme amaçlıdır ve yayım tarihindeki mevzuata dayanır. Tutarlar her yıl değişir. Kendi durumunuza uygulanması için görüşelim. Son doğrulama: 13 Ekim 2026.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu (md. 52, 53, 54, 86, 94/11, mükerrer 20/C)
- Gelir İdaresi Başkanlığı — Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesinde yer alan kesinti oranları
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu (md. 235)
- 509 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği, güncel metin (IV.5 e-Müstahsil Makbuzu)
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu (md. 1, 17/4-b)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu (md. 4, 6/1-ı, 82, geçici md. 16)
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — 2026 asgari ücret
REHBERLER
Diğer rehberler
E-TİCARET
Pazaryeri ve internet satıcıları
Evde üretim muafiyeti ve 2026 haddi, pazaryerinin kestiği %1 stopaj ve mahsubu, e-Fatura/e-Arşiv eşikleri, ETBİS, iade ve yurt dışı satış.
SERBEST MESLEKHekim, avukat, mimar, mühendis ve danışmanlar
Tahsil esası, e-Serbest Meslek Makbuzu, %20 stopaj ve mahsubu, indirilecek giderler, dört dönem geçici vergi, KDV ve tevkifat.
YURT DIŞI GELİRYazılımcı ve serbest çalışanlar
Hizmet ihracında 2026'dan itibaren %100 kazanç indirimi ve transfer şartı, KDV istisnası, döviz tahsilatı, genç girişimci istisnası ve şirketlerde asgari kurumlar vergisi.
İÇERİK ÜRETİCİLERİYouTuber, influencer ve yayıncılar
Sosyal içerik üreticiliği istisnası: kapsam, istisna belgesi, banka hesabı, %15 kesinti ve 2026 sınırı.
YAPIM İŞLERİİnşaat ve taşeronluk
Kazancın hangi yıl beyan edileceği, hakedişten kesilen stopajın mahsubu, yapım işlerinde KDV tevkifatı ve alt işveren yükümlülükleri.
GAYRİMENKULKira geliri elde edenler
2026 konut kira istisnası 58.000 TL, götürü ve gerçek gider, konutta faiz indiriminin kaldırılması, işyeri kirasında %20 stopaj ve beyan sınırları.
TAŞIMACILIKNakliyeciler ve lojistik firmaları
Kamyon ve çekicide gider kısıtının uygulanmaması, binek otomobilde 2026 sınırları, yük taşımacılığında 2/10 KDV tevkifatı, uluslararası taşımada istisna, irsaliye ve U-ETDS.
YİYECEK-İÇECEKRestoran ve kafe
Aynı adisyonda iki KDV oranı, adisyon ve ödeme kaydedici cihaz, servis ücreti yasağı ve bahşiş, fire ve maliyet takibi, personel ve 2026 destekleri.
Bu konuyla ilgili
Kendi durumunuz için konuşalım
Rehberler genel çerçeveyi verir. Sizin somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağını birlikte netleştirelim.