Özel bina inşaatında asgari işçilik nedir, nasıl hesaplanır?
SGK, maliyeti alan × resmî birim maliyetle bulur. Betonarme binada kayıtlı ve işçi bildirilmişse bunun yüzde 6,75'ini, kayıtsızsa yüzde 9'unu bekler; eksiğin primi istenir.
Kısaca
- Hesap: inşaat alanı × resmî birim maliyet × asgari işçilik oranı; betonarme karkas binada liste oranı yüzde 9'dur.
- Kayıtlı ve işçi bildirilmiş inşaatta SGK bu oranı yüzde 25 eksik uygular; kayıtsız inşaatta indirim yapılmaz.
- Eksik işçiliğin primi gecikme cezası ve zammıyla istenir; borç kapanmadan iskân alınmaz.
Asgari işçilik, SGK'nın "bu büyüklükte bir bina en az bu kadar işçilikle yapılır" diye beklediği tutardır. Yapı ruhsatındaki alan, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının her yıl ilan ettiği yapı yaklaşık birim maliyetiyle çarpılır. Çıkan inşaat maliyeti de listedeki asgari işçilik oranıyla çarpılır. İnşaat süresince bundan daha az işçilik bildirdiyseniz aradaki fark üzerinden prim istenir.
Adım adım hesap
Betonarme karkas bir bina için listedeki oran yüzde 9'dur. SGK'ya kayıtlı ve işçi bildirilmiş inşaatta bu oran yüzde 25 eksik uygulanır, yani yüzde 6,75 olur. Varsayımsal rakamlarla bir örnek:
| Adım | Örnek |
|---|---|
| İnşaat alanı | 1.000 m² |
| Birim maliyet (varsayım) | 20.000 TL/m² |
| İnşaat maliyeti | 20.000.000 TL |
| Uygulanacak oran (yüzde 9'un dörtte üçü) | yüzde 6,75 |
| Bildirilmesi beklenen işçilik | 1.350.000 TL |
İnşaat boyunca SGK'ya örneğin 900.000 TL brüt ücret bildirdiyseniz 450.000 TL fark işçilik kalır. Prim bu fark üzerinden hesaplanır.
Hangi yılın birim maliyetinin kullanılacağı şöyle belirlenir: İnşaat başladığı yıl bittiyse bitiş tarihindeki birim maliyet esas alınır. Birkaç yıla yayıldıysa, başlangıç yılından bitişten bir önceki yıla kadar olan yılların birim maliyetlerinin ortalaması alınır. Örneğin 2024'te başlayıp 2026'da biten binada 2024 ve 2025 birim maliyetlerinin ortalaması kullanılır. Bir yılda birden fazla birim maliyet ilan edildiyse o yılın son ilan edileni geçerlidir. Hesapta iş bittiği tarihte geçerli olan yapı ruhsatı esas alınır.
Eksik çıkarsa ne istenir?
SGK fark primi inşaatın bittiği aya yazar. Bu tutar gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte işverene, yani inşaatın SGK'daki dosyası kimin adınaysa ona bildirilir. Tebliğden sonraki bir ay içinde ödemez, ödeyeceğinize dair yazılı söz (taahhütname) vermez ya da itiraz etmezseniz borç kesinleşir. Kanuna göre iskân verilmeden önce SGK'dan "borcu yoktur" belgesi istenmesi zorunludur; yani borç kapanmadan iskân alınmaz.
Nelere dikkat etmeli?
- İnşaata başlarken SGK'ya kaydettirin. Çalışanları her ay gerçek ücretleriyle o dosyadan bildirin.
- Kapanmamış ama en az iki yıl işçi bildirilmeyen inşaat dosyalarında SGK kendiliğinden araştırma başlatabilir. Duran şantiyenin dosyasını da takip edin.
- Taşerona fatura karşılığı yaptırdığınız işlerin belgelerini saklayın. Bu gerekçeyle yapılan itirazlar ayrı bir incelemeyle değerlendirilir.
Dayanak
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği, md. 111 ve 112
- Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik, Resmî Gazete 16.05.2026
- SGK Asgari İşçilik Tespit Komisyonunca Belirlenen Çeşitli İşkollarına Ait Asgari İşçilik Oranlarını Gösterir Tebliğ
- Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, md. 90
- SGK Genelgesi 2026/16
Bu not genel bilgilendirme amaçlıdır; işletmenizin durumu için mesleki değerlendirme yerine geçmez.
İnşaat ve müteahhitlik firmalarının muhasebesini yürütüyoruz.
Yıllara yaygın inşaat ve onarım işlerinde kâr tespiti, hakediş düzeni, arsa karşılığı inşaat işlemleri ve KDV oranı farklılıkları dikkatli bir kayıt disiplini gerektirir.
Türkiye'nin her yerinden, ofise gelmeden.
Bu yazı işine yarayacak birini biliyor musunuz?
Bağlantıyı WhatsApp'tan tek dokunuşla gönderebilirsiniz.