Freelance yazılımcı şahıs şirketi kurmak zorunda mı?

Yazılım işini düzenli olarak ve meslek edinerek yapıyorsanız vergi dairesine kaydolmanız gerekir. Halk arasında "şahıs şirketi" denen şey çoğu zaman budur. Ticaret siciline kayıtlı bir şirket kurmanız gerekmez, vergi dairesinde serbest meslek kaydı açtırmanız yeterlidir. Kanuna göre işe başladığınızı on gün içinde bildirmelisiniz. Tek seferlik, devamı gelmeyen bir iş ise "arızi kazanç" (ara sıra elde edilen kazanç) sayılır ve vergi kaydı gerektirmez.

Ara sıra iş mi, sürekli iş mi?

Kanun, serbest meslek işini "mutat meslek hâlinde", yani alışkanlık hâline getirerek yapanları kayıt açtırmakla yükümlü tutar. Arkadaşınızın dükkânı için bir defalık küçük bir web sitesi yapmak ara sıra yapılan iş sayılır. Yurt içinde ya da yurt dışında farklı müşterilere sürekli kod yazmak, aylık bakım ücreti almak veya kendinizi yazılımcı olarak tanıtıp iş aramak ise sürekli faaliyet sayılır. Kanun, iş için ayrı bir ofis açmayı ve mesleğinizi duyuran ilanlar vermeyi de işe başlamanın belirtileri arasında sayar. Yurt dışından düzenli gelen ödemeler de sürekli faaliyetin göstergesi olabilir.

Ara sıra yapılan iş vergisiz demek değildir. Kayıt gerekmese de ara sıra elde edilen kazancın kanundaki yıllık sınırı aşan kısmı için ertesi yıl beyanname verilir.

Gelir İdaresi, yurt dışındaki bir şirkete uzaktan yazılım hizmeti veren bir kişinin durumunu inceledi. Kişi işin yeri, zamanı ve yöntemi konusunda bağımsızdı, sorumluluğu da kendisi üstleniyordu. İdare bu nedenle kazancı serbest meslek kazancı saydı.

Ne yapmalısınız?

• İlk düzenli işinizi aldığınızda vergi dairesine işe başlama bildirimi verin.
• Her tahsilat için serbest meslek makbuzu düzenleyin. Makbuzu elektronik ortamda (e-serbest meslek makbuzu) kesmeniz zorunludur. Yeni başlayanlar, işe başladıkları ayı izleyen üçüncü ayın sonuna kadar bu sisteme geçer.
• Tek bir firmaya, onun belirlediği saatlerde ve onun talimatıyla çalışıyorsanız ilişkiniz serbest meslekten çok işçi-işveren ilişkisine benzeyebilir. Bu durumu sözleşmenizde netleştirin.

Kayıt açmazsanız ne olur?

İşiniz sürekliyse vergi dairesi kaydınızı kendisi açabilir ve geçmiş yıllar için vergi isteyebilir. Ödenmeyen vergi kadar vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi eklenir. İşe başlamayı zamanında bildirmemek ayrıca usulsüzlük cezası doğurur. Makbuz kesmemenin de ayrı bir cezası vardır.