Hal komisyoncusu ne kadar komisyon alabilir?
Komisyon, satış bedelinin yüzde 8'ini geçemez. Komisyoncu parayı 15 iş günü içinde üreticiye öder; hal rüsumunu ise alıcı öder.

Kısaca
- Komisyoncu en çok yüzde 8 komisyon alır ve parayı 15 iş günü, vadeli satışta 30 iş günü içinde öder.
- Hal rüsumunu malı alan öder: toptancı halinde satılan malda yüzde 1, hal dışında yüzde 2.
- Komisyoncu ve tüccar kazancını beyan eder, KDV öder; çiftçiden alımda stopaj keser.
Hal komisyoncusu, üreticinin malını satarken satış bedelinin en çok yüzde 8'ini komisyon olarak alabilir. Yasal kesintileri düştükten sonra kalan parayı satıştan itibaren 15 iş günü içinde, vadeli satışta 30 iş günü içinde üreticiye ödemek zorundadır.
Hal rüsumunu kim öder?
Sebze ve meyve ticaretinde hal rüsumunu malı satın alan öder. Oran, toptancı halinde satılan malda yüzde 1, hal dışında satılan malda yüzde 2'dir.
Komisyoncu ve tüccar hangi vergiyi öder?
Hal komisyoncusu ve hububat tüccarı çiftçi değil, tüccardır. Kazancını yıllık beyannameyle bildirir ve KDV mükellefidir. Komisyoncunun kazancı, aldığı komisyondur. Tarım işini anonim ya da limited şirket olarak yapan ise yüzde 25 kurumlar vergisi öder.
Tüccar, defter tutmayan çiftçiden ürün aldığında ödemeden stopaj keser: hayvan ve hayvansal üründe yüzde 2, diğer ürünlerde yüzde 4. Ürün borsada tescil ettirilerek ya da toptancı halinde alınırsa oranlar yarıya iner. Kestiği vergiyi izleyen ayın 26'sına kadar muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle beyan edip öder.
e-Müstahsil zorunluluğu
Hal Kayıt Sistemine bildirim yapmak zorunda olan sebze-meyve komisyoncusu ve tüccarı, çiftçiden alımda müstahsil makbuzunu 1 Ocak 2020'den beri elektronik olarak, yani e-Müstahsil makbuzu şeklinde düzenler. Bu kişiler kâğıt makbuz keserse, makbuz hiç kesilmemiş gibi belge başına tutarın yüzde 10'u kadar ceza uygulanır. 2026'da bu ceza ilk tespitte 17.000 TL'den az olamaz.
Dayanak
- 5957 sayılı Kanun, md. 2, 4, 5 ve 8
- Gelir Vergisi Kanunu, md. 94
- Kurumlar Vergisi Kanunu, md. 32
- Gelir İdaresi, e-Müstahsil Makbuzu uygulaması
Bu not genel bilgilendirme amaçlıdır; işletmenizin durumu için mesleki değerlendirme yerine geçmez.
Sektörünüzün vergisini birlikte planlayalım.
İşletmenizin faaliyetine özgü oran, istisna ve teşvikleri birlikte değerlendirelim.
Bu yazı işine yarayacak birini biliyor musunuz?
Bağlantıyı WhatsApp'tan tek dokunuşla gönderebilirsiniz.

