Amortisman nedir? Bilgisayar, mobilya, makine kaç yılda gider olur?

Yeni bir makine ya da bilgisayar alan müşterilerimizden en çok duyduğum soru şu: "Bunu bu yıl gidere yazıp vergimi düşürebilir miyim?" Kısa cevap: Hepsini bir yılda yazamazsınız ama tamamını yazarsınız, yalnızca birkaç yıla bölerek. Buna amortisman diyoruz.

Amortisman ne demek?

İşletmede bir yıldan uzun kullanacağınız ve zamanla eskiyen bir şey aldığınızda (bilgisayar, masa, makine, araç) bedeli aldığınız yıl tek seferde gider olmaz. Kanun bu bedeli malın faydalı ömrü boyunca yıllara bölerek gider yazmanızı ister. Her yıl yazdığınız paya amortisman denir.

Para kasadan bir kere çıkar, vergide ise gider yıllara yayılır. Sonunda bedelin tamamı gider olur (pahalı binek otomobil hariç), kaybınız olmaz; değişen yalnızca zamanlamadır. Boş arsa ve arazi eskimediği için amortisman konusu değildir.

Hangi demirbaş kaç yılda gider olur?

Süreleri Hazine ve Maliye Bakanlığı belirliyor. Liste 333 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile yayımlandı, sonraki tebliğlerle güncellendi. İşletmelerde en sık karşılaştıklarımız:

Makinelerde tek bir süre yok. Listede genel kalemlerin yanında faaliyet kollarına göre ayrılmış bölümler var; bir makinenin süresi hangi işte kullanıldığına göre değişebilir. Önce kendi faaliyet kolunuzun bölümüne bakılır, orada yoksa genel kalemlere geçilir.

Listedeki süreler alt sınırdır. İsterseniz daha uzun bir süre seçebilirsiniz; ancak bu süre listedekinin iki katını ve 50 yılı geçemez, her yıl aynı oran uygulanır ve seçimi malın alındığı geçici vergi döneminin sonunda yaparsınız. Sonradan değiştiremezsiniz.

Amortisman ne zaman başlar?

Malın aktife girdiği yıldan başlar ve o yıl için tam yılın payı ayrılır. Yani aralıkta aldığınız bilgisayar için de o yılın %25'lik payını gider yazarsınız. Dilerseniz yeni aldığınız mallarda, kullanıma hazır olduğu günden itibaren gün esasına göre de hesaplayabilirsiniz; hangi yolla başladıysanız o yoldan dönemezsiniz.

Binek otomobilde kural farklı (işi binek otomobil kiralamak ya da işletmek olanlar hariç): alındığı yıl yalnızca kalan aylar kadar amortisman ayrılır (kıst amortisman), yazılamayan kısım sürenin son yılında gider olur. Pahalı binek otomobilde amortismanın bir kısmı da hiç gider olmaz; bu sınırları ayrı bir yazıda anlatacağım.

12.000 TL'ye kadar olan alımlar doğrudan gider

Kanun küçük alımları yıllara bölmekle uğraştırmıyor. 2026'da değeri 12.000 TL'yi aşmayan alet, edevat, mefruşat ve demirbaşı aldığınız yıl doğrudan gider yazabilirsiniz. 9.500 TL'lik bir yazıcı ya da 11.000 TL'lik bir çalışma masası bu kapsamdadır. Bu bir haktır, zorunluluk değil; isterseniz bunları da amortismanla yazabilirsiniz.

Dikkat edilecek nokta: Birlikte kullanılan ve bir bütün oluşturan parçalarda sınır toplam tutara bakılarak uygulanır. Kasası 10.000 TL, ekranı 6.000 TL olan bir bilgisayar tek bir demirbaştır: toplam 16.000 TL sınırı aştığı için 4 yılda amortismanla gider olur.

Normal yöntem mi, azalan bakiyeler mi?

İki yöntem var:

• Normal yöntem: Bedel faydalı ömre eşit bölünür, her yıl aynı tutar gider olur.
• Azalan bakiyeler yöntemi: Oran normal oranın iki katıdır (en fazla %50) ve her yıl, önceki yıllarda yazılanlar düşüldükten sonra kalan değer üzerinden hesaplanır. Son yıla kalan tutarın tamamı o yıl yazılır. Böylece giderin büyük kısmı ilk yıllara gelir.

Azalan bakiyeleri yalnızca bilanço esasına göre defter tutanlar seçebilir; işletme defteri tutan esnaf normal yöntemi uygular. Azalan bakiyelerden normale geçebilirsiniz, normalden azalana geçemezsiniz.

Örnek: 200.000 TL'lik bilgisayar alımı

Şirketiniz 2026'da ofis için tanesi 40.000 TL'den (KDV hariç) 5 bilgisayar aldı; toplam 200.000 TL. Her biri 12.000 TL'yi aştığı için doğrudan gider yazılamaz, 4 yılda (%25) amortismana tabidir. Şirketin her yıl yeterli kârı olduğunu ve %25 kurumlar vergisi ödediğini varsayıyorum. Rakamlar yuvarlanmamıştır.

Azalan bakiyelerde hesap şöyle: 2026'da 200.000 × %50 = 100.000 TL; 2027'de kalan 100.000 × %50 = 50.000 TL; 2028'de kalan 50.000 × %50 = 25.000 TL; son yıl 2029'da kalan 25.000 TL'nin tamamı.

Dört yılın sonunda iki yöntemde de 200.000 TL'nin tamamı gider olur ve toplam vergi etkisi aynıdır: 50.000 TL. Fark zamanlamadadır. Azalan bakiyelerle 2026'da 12.500 TL daha az vergi ödersiniz; bu fark sonraki yıllarda geri döner ama o zamana kadar para işletmenizde çalışır. Şahıs işletmesinde vergiye etkisi, kazancınızın girdiği gelir vergisi dilimine göre değişir.

Benim önerim

• Kârlı geçen bir yılda büyük bir alım yaptıysanız ve bilanço esasına göre defter tutuyorsanız azalan bakiyeleri düşünün; vergiyi ilk yıllarda azaltır.
• Zarar ettiğiniz ya da kârın çok düşük olduğu dönemlerde ilk yıla büyük gider yığmak işe yaramayabilir. Bu durumda normal yöntem, hatta daha uzun bir süre seçmek daha mantıklı olabilir.
• Süre kararı malı aldığınız dönemde verilir ve sonradan değiştirilemez; normal yöntemle başladıysanız azalan bakiyelere de geçemezsiniz. Bu kararı alımı yaparken muhasebecinizle birlikte verin, yılın sonuna bırakmayın.