Vergi dairesi yapay zekâyla faturalarımı tarıyor mu, ne yapmalıyım?

Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), sahte faturayı ve haksız vergi iadesi taleplerini yakalamak için KAŞİF adlı, yapay zekâ destekli bir risk analizi uygulaması kullanıyor. Anadolu Ajansı'nın 20 Ocak 2026 tarihli haberine göre sistemi GİB Teknoloji ile TÜBİTAK Yapay Zeka Enstitüsü geliştirdi. KAŞİF; fatura, tahakkuk, tahsilat, ithalat-ihracat, beyanname, işletme ve üretim kapasitesi, çalışan ve demirbaş verilerine bakarak her gün yaklaşık 4 milyon mükellefi analiz ediyor. Önceden yazılmış kurallarla çalışmıyor, mükellefin davranışındaki değişimi kendisi yakalıyor.

GİB verilerine dayanan 2 Ağustos 2026 tarihli basın haberine göre 2026'nın ilk yarısında KAŞİF çıktılarıyla 621.379 mükellef yakından analiz edildi. Aynı haberde, KAŞİF'e ayrıca bağlanmadan, Haziran 2026 sonu itibarıyla 19.892 mükellefin izaha davet edildiği belirtiliyor. AA'nın 29 Ekim 2026 tarihli aktarımına göre 27 Ekim'de Resmî Gazete'de yayımlanan 2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı, kayıt dışılıkla mücadelenin yapay zekâ ve büyük veri destekli risk analiziyle yürütüleceğini söylüyor. Bu tür taramaların artması bekleniyor.

En büyük risk tedarikçiden gelir. KDV Kanunu'na (md. 29 ve 34) göre indirim, alış faturasında ayrıca gösterilen ve kanuni defterlere kaydedilen KDV üzerinden yapılır. Vergi Usul Kanunu (md. 359), gerçek bir işlem olmadan düzenlenen belgeyi "sahte", gerçek bir işlemi mahiyet ya da miktar olarak yanlış gösteren belgeyi "muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı" sayar. Satıcınız sahte belge düzenleyen biri olarak işaretlenirse, ondan aldığınız faturaya dayanan KDV indiriminiz ve varsa KDV iadeniz sorgulanabilir. AA haberine göre sahte belge düzenleme riski yüksek bulunan mükellefler inceleme için Vergi Denetim Kurulu'na bildiriliyor; bağlı oldukları vergi dairesine de iletilerek iş yerlerinde yoklama yapılıyor. Yoklama, yetkililerin olayları ve kayıtları yerinde tespit etmesidir.

İkinci risk tutarsızlıktır. E-faturadaki tutarlar beyannamenizle, tahsilatlarınızla ya da kapasitenizle uyuşmuyorsa sistem bunu riskli bir davranış değişikliği olarak görebilir.

Risk puanı tek başına vergi ya da ceza değildir. VUK md. 30'a göre re'sen takdir, takdir komisyonu kararına ya da vergi inceleme raporuna dayanır. İdare, incelemeden önce VUK md. 370 uyarınca mükellefi izaha davet edebilir; otuz gün içinde yapılan izah yeterli bulunursa mükellef o tespit nedeniyle incelemeye alınmaz. Ancak tespit sahte ya da yanıltıcı belge suçu ihtimalini içeriyorsa izaha davet yapılmaz; yalnız bu belgelerin kullanımına ilişkin ve kanundaki tutar ya da oran sınırının altında kalan tespitlerde bu yol açıktır.