Ekim enflasyonu %29,77'ye çıktı, yeniden değerleme oranı %27,83: düzeltmesiz bilançoda maliyet baskısı

Ekim enflasyonu düşüşü durdurdu

Haftanın ana verisi 3 Kasım'da açıklanan ekim enflasyonuydu. TÜİK verilerine göre tüketici fiyatları ekimde aylık %2,58 arttı. Yıllık enflasyon eylüldeki %29,73'ten %29,77'ye çıktı. Böylece dört ay boyunca düşen yıllık oran ekimde yeniden yükseldi.

Üretici tarafında yurt içi üretici fiyatları (Yİ-ÜFE) aylık %1,65, yıllık %27,41 arttı. Eylülde yıllık oran %27,38'di.

Bu hafta faiz kararı açıklanmadı. Politika faizi, TCMB'nin 22 Ekim'deki kararıyla %37'den indirildiği %36 seviyesinde kaldı. Gecelik borç verme faizi de %39'da.

Muhasebe açısından üretici fiyatları, işletmenin ödediği faturalardaki artışı gösterir. Aylık %1,65'lik artış, hammadde ve ticari mal alımlarında yeni partilerin stoklara daha yüksek maliyetle girmesi demek. Stok maliyetinin hangi yöntemle hesaplandığı (ilk giren ilk çıkar ya da ağırlıklı ortalama), bu dönemde satılan malın maliyetini ve buna bağlı olarak dönem kârını doğrudan değiştirir. Seçilen yöntemin yıl içinde tutarlı uygulanıp uygulanmadığı kontrol edilmeli.

2027'nin maktu tutarları için oran belli: %27,83

TÜİK'in 3 Kasım tarihli Yİ-ÜFE bültenine göre endeksin on iki aylık ortalamalara göre değişimi %27,83 oldu. Bu, 2026 yılı yeniden değerleme oranının dayanağıdır. Oran 1 Ocak 2027'den itibaren maktu tutarlara uygulanacak. Bir önceki yılın (2025 yılı) yeniden değerleme oranı %25,49'du. Oran, Hazine ve Maliye Bakanlığınca ayrıca ilan edilecek.

Bu oran, harçlar ve trafik cezaları gibi maktu tutarların 1 Ocak 2027'den geçerli güncellemesinde kullanılır. İşletme sahibi için anlamı somut: 2027 bütçesinde harç ve ceza giderleri planlanırken artışın büyüklüğü artık tahminle değil, bu veriyle hesaplanabilir.

Aynı gün yayımlanan TÜFE bültenine göre tüketici fiyatlarının on iki aylık ortalamalara göre değişimi de %31,23 oldu. Türk Borçlar Kanunu'nun 344. maddesine göre bu oran, kasım 2026'da yenilenen kira dönemleri için kira artışının üst sınırıdır. Başka aylarda yenilenen kiralarda o aya ait veri esas alınır. Artış bu sınırı aşamaz, ama tam bu orana göre yapılması da zorunlu değildir. Kira gideri ve işyeri kirasından yapılan stopaj, taraflarca kararlaştırılan yeni brüt kira üzerinden kaydedilir ve hesaplanır.

Enflasyon var, düzeltme yok

Bu veriler, 2026 bilançosunun nasıl kapanacağı sorusunu yeniden öne çıkarıyor. 25 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 7571 sayılı Kanun'la Vergi Usul Kanunu'na eklenen geçici 37. madde, 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde (geçici vergi dönemleri dahil) koşullar oluşsa dahi mali tabloların enflasyon düzeltmesine tabi tutulmayacağını hükme bağladı. Özel hesap dönemi olanlarda bu süre 2026, 2027 ve 2028'de biten dönemleri kapsıyor. Madde, mükerrer 298/A-9 hükmünü bu ertelemenin dışında bırakıyor. Basına yansıyan değerlendirmelere göre işlenmiş altın ve gümüş alım satımı ve imalatı yapanlar bu nedenle düzeltmeye devam ediyor.

Yıllık enflasyon %29,77 iken düzeltme yapılmamasının pratik sonucu şu: Duran varlıklar ve bunların amortismanları tarihî maliyetle kalır. Eski fiyatla alınmış stoklar bugünün fiyatıyla satıldığında, kârın bir kısmı gerçek kazançtan değil fiyat artışından kaynaklanır. Vergi bu nominal kâr üzerinden hesaplanır. Yıl sonuna yaklaşırken maliyet kayıtlarının eksiksiz olması, yani giderin döneminde ve belgesiyle kayda girmesi bu yüzden daha da önemli.

Kurlar sakin, altın hareketli

Kurlardaki artış sınırlı kaldı. Örneğin 100.000 dolar borcu olan bir işletmenin borcunun TL karşılığı hafta içinde 20.770 TL arttı. Bu tutar haftalık bir kayıt gerektirmez. Vergi Usul Kanunu'nun 280. maddesine göre yabancı paralar ve döviz cinsinden alacak ve borçlar borsa rayiciyle değerlenir. Türkiye'de döviz borsası olmadığı için değerlemede Bakanlıkça belirlenen kur esas alınır. Kur farkı ödeme, tahsilat ya da dönem sonu değerlemesiyle kayda girer.

Gram altın haftayı %3,8 artışla kapattı. Kasasında altın tutan işletmelerde bu artış da tek başına gelir kaydı doğurmaz. Gerçekleşen satışta ortaya çıkan fark ve dönem sonu değerlemesi kayda yansır. Kuyumculuk yapan işletmelerde ise altın fiyatındaki hareket hem stok maliyetini hem de, yukarıda anılan istisna nedeniyle, geçici vergi dönemi sonundaki düzeltme hesaplarını doğrudan etkiler.